Onrust Arabische wereld: Egypte in opstand

De afgelopen week hebben zich in Egypte ontwikkelingen voorgedaan die gevolgen kunnen hebben voor de stabiliteit in het gehele Midden-Oosten en Noord-Afrika. Analoog aan de situatie in Tunesië, waar de demonstraties aanhouden, zijn nu in Egypte de demonstraties die al drie dagen aan de gang zijn, de vierde dag ingegaan. Over het gehele land verspreid vinden demonstraties en gevechten met de ordetroepen plaats. De onrust begint steeds meer het karakter aan te nemen van een volksopstand. De situatie begint een grimmig karakter te krijgen met het beschieten van een politiebureau in het noorden van de Sinai in de stad Sheikh Zuweid. Op het bureau werden drie anti tankgranaten afgevuurd. Het incident is tekenend voor de snelle escalatie die nu is ingezet. Het Egyptische leger wordt nu ingezet in Cairo en drie steden zijn afgesloten, het gaat hierbij om de steden Suez, Ismailia en El Arish. Met de laatste stad heeft nu de onrust ook de grens met Gaza en Israel bereikt.

De Egyptische president Mubarak heeft nu kennelijk voor een harde confrontatie met de bevolking gekozen en zet nu in op het gebruik van alle beschikbare geweldsmiddelen tegen de eigen bevolking. Een strategische zet is het platleggen van het Internet en het telefoonverkeer in Egypte, dit dient om de communicatie en dus de organisatie van de opstand te verstoren. De Moslim Broederschap van Egypte heeft zich nu achter de opstand geschaard en dit geeft aan dat de opstand nu een brede steun heeft onder de bevolking en nu ook georganiseerd kan worden. De beweging beschikt over een uitgebreid ondergronds netwerk en is daarbij niet afhankelijk van een goed functionerend Internet. Een opmerkelijke ontwikkeling is dat het voormalige hoofd van het Internationaal Atoomgenootschap ( IAEA), Elbaradei, uit Wenen is teruggekeerd in Egypte en zijn steun heeft uitgesproken voor hervormingen in Egypte. Hij is een charismatische figuur met de nodige internationale diplomatieke ervaring. Verschillende keren heeft hij een escalatie van de controverse rond Iran voorkomen.

De komende dagen zullen beslissend zijn voor de toekomst van het land, als de regering er toch in slaagt de opstand te onderdrukken zal dit slechts van tijdelijke aard zijn. De onderliggende oorzaken van de onrust zijn daarmee niet weggenomen en de relatie met de bevolking is definitief verstoord. Het instellen van een openlijke dictatuur in Egypte vroeger of later resulteren in het omverwerpen van het huidige regiem. En met de huidige snelle ontwikkelingen zal dit eerder vroeger dan later het geval zijn..

Geostrategische implicaties situatie Egypte voor Israel en de VS

Als Mubarak werd afgezet is dat een klap voor de positie van Israel in de regio. Het land zal dan totaal geïsoleerd zijn. Israel bevindt zich op dit moment als het ware in het oog van de storm te midden van de onrust die zich verspreidt onder haar Arabische buren. Ook in Jordanië begint zich de bevolking tegen de regering te verzetten. Zou in Egypte de Moslim Broederschap aan de macht komen dan is het bijna zeker dat het vredesverdrag met Egypte onder grote druk zal komen te staan. Het mogelijk wegvallen van de Arabische bondgenoot Egypte heeft dus grote gevolgen voor de geopolitieke situatie van het land. Maar ook de VS kijkt met toenemende bezorgdheid naar de recente ontwikkelingen. Egypte is een belangrijke factor in de Amerikaanse strategie in het gebied, het gaat hierbij om militaire steunpunten en het strategisch belangrijke Suez kanaal.

De controle hierover is van groot belang voor de Amerikaanse controle in het Midden Oosten, hier komt nog bij dat het kanaal een strategische transporthub is voor olie en goederen van en naar het Verre Oosten. Daarmee vertegenwoordigt het Suez kanaal dus een globaal economisch belang en indirect geldt dat dus ook voor de ontstane situatie in Egypte..

Israel en Egypte hebben een lange gemeenschappelijke grens in de Sinai woestijn en tot nu toe is Egypte de belangrijkste stabiele partner van het land in het Midden Oosten en met het wegvallen van Turkije als bondgenoot is het de enige partner van het land in deze regio. En daar dreigt nu mogelijk verandering in te komen. In Libanon heeft Israel een strategische tegenslag moeten incasseren, Hezbollah levert de nieuwe premier minister van het land.

Libanon: keuze van Hezbollah nieuwe premier minister

Ook in Libanon hebben zich opmerkelijke ontwikkelingen voorgedaan, met het aanwijzen van de kandidaat van Hezbollah als de nieuwe premier minister van het land is de situatie intern wat stabieler geworden maar extern niet. Israël en de VS volgen met toenemende bezorgdheid deze ontwikkeling, het STL en haar controversiële eindoordeel komen nu als het ware in het luchtledige te hangen. Najib Mitaki is geen voorstander van dit tribunaal maar het is nog niet duidelijk of hij zijn steun eraan opzegt. Hij heeft de steun van de vondgenoot van de VS, Saoedi-Arabië, en zal die niet zo maar op het spel zetten. Waarschijnlijk zal het Syrisch Saoedische compromisvoorstel weer opnieuw leven worden ingeblazen en gebruikt worden om een dreigende burgeroorlog in het land te voorkomen. Maar intern is er enige druk van de ketel gehaald, ondanks de gewelddadige protesten van de aanhangers van Hariri. Dit neemt natuurlijk niet weg dat Israel nog altijd kan besluiten om militair in te grijpen, maar dat zou dan betekenen een oorlog tussen twee staten, want Hezbollah zit nu immers in de regering. De optie van Israel om bij onrust alleen de Hezbollah beweging aan te pakken is daarmee wat op de achtergrond geraakt, tenzij Israel besluit om openlijk de confrontatie aan te gaan met de staat Libanon. In het snel veranderende geopolitieke speelveld in de regio is natuurlijk van alles mogelijk…

Dat Iran terdege rekening houdt met een Israëlisch ingrijpen in Libanon laat het besluit zien dat er een viertal Iraanse schepen naar de Middellandse Zee worden gestuurd. De schepen dienen als een ‘’early warning’’ voor een aanval op Libanon. Zodra de schepen daar zijn aangekomen is er ook een verhoogde kans op een directe confrontatie met Israëlische en Amerikaanse schepen. Een dergelijke confrontatie zou natuurlijke verstrekkende gevolgen hebben voor de stabiliteit in de gehele regio.

Medwedew: of gezamenlijk raketschild of nieuwe atoomwapens aan grens EU

De ongewoon scherpe toon van de Russische president Medwedew hangt nauw samen met de discussie die in de NATO over het toekomstige raketschild plaats vindt en die zich niet in de door Rusland gewenste richting ontwikkelt. Het liefst wil Rusland van het raketschild af maar als het niet anders kan dan wil het in ieder geval in de bevelvoering over dit schild meedoen. Dat is wat Rusland onder een geïntegreerd systeem verstaat,  Het voor Rusland cruciale belang van de nationale veiligheid is in het geding en ten aanzien daarvan worden geen concessies gedaan of het nu om Putin gaat of Medwedew het standpunt blijft hetzelfde. Dit geldt trouwens ook voor andere cruciale geopolitieke belangen van Rusland en heeft direct gevolgen voor de verhouding tussen de VS en Rusland. Rusland stelt zich nu veel assertiever op, dat is duidelijk merkbaar aan de opstelling van het land in het Midden Oosten en aan de bepalingen die zijn toegevoegd aan het deze week geratificeerde START verdrag. Rusland behoudt zich het recht voor het verdrag naast zich neer te leggen als de VS het verdrag schendt of wanner het raketschild zo wordt aangelegd dat de gevechtskracht van de Russische strijdkrachten ingeperkt wordt. Verdere clausules leggen vast dat de president de strategische nucleaire rakettroepen moet moderniseren en raketten moet laten ontwikkelen die afweersystemen kunnen doorbreken. Als klap op de vuurpijl komt de verklaring waarin de VS wordt opgeroepen haar tactische nucleaire wapens uit Europa terug te trekken. Kortom het verdrag is geratificeerd maar het hangt van de verhoudingen tussen de VS en Rusland af of het wordt uitgevoerd en dat is onzeker aangezien juist die verhoudingen aan snelle veranderingen onderhevig kunnen zijn….

Trendlinks:

Onrust Egypte duurt voort Lees meer..

Minister defensie Egypte naar Washington voor steun Lees meer..

Egypte: politiebureau beschoten met anti tankraketten Lees meer..

Elbaradei bereid Egyptische oppositie te leiden Lees meer..

Iran: overleg met Syrië over Libanon Lees meer..

Iran stuurt oorlogsschepen naar Middellandse Zee Lees meer..

Libanon: leger ontplooit meer troepen Lees meer..

Supporters Hariri beschuldigen Hezbollah van coup Lees meer..

Hariri blok doet niet mee aan nieuwe Libanese regering Lees meer..

Medwedew: of gezamenlijk raketschild of nieuwe atoomwapens aan westgrens Lees meer..

Lawrow: dialoog met Iran moet doorgaan Lees meer..

China: voortzetting dialoog met Iran Lees meer..