Pakistan: verdere destabilisatie, VS en China tegenover elkaar

Naast de aanhoudende onrust en destabilisatie in Noord-Afrika en het Midden-Oosten is de afgelopen weken de spanning in Pakistan verder opgelopen. De regelmatige aanvallen met onbemande vliegtuigen door de VS op Pakistaans grondgebied hebben de roep in Pakistan om de betrekkingen met de VS te herzien doen toenemen. De eenzijdige actie van de VS op Pakistaans grondgebied waar onlangs Bin Laden werd uitgeschakeld vormt maar één incident in een reeks van incidenten. De situatie in het noorden van Pakistan is de afgelopen maanden nog verder uit de hand gelopen, de Pakistaanse autoriteiten hebben slechts in naam controle over dit gebied. Groepen van de Taliban en de VS bestrijden elkaar nu steeds vaker op Pakistaans grondgebied, met af en toe inmenging door Pakistaanse troepen.

Dit is natuurlijk een situatie die de Pakistaanse autoriteiten niet kunnen laten voortduren als men Pakistan als staat wil laten voortbestaan. De situatie in het buurland Afghanistan heeft grote invloed op de toestand in Pakistan. De twee grootmachten China en de VS, maar natuurlijk ook Rusland, hebben in deze regio tegengestelde geostrategische belangen. En deze tegenstellingen komen nu steeds vaker aan het licht. China heeft Pakistan nu meer steun toegezegd om in deze regio de invloed van de VS in te dammen. De bescherming van de transportlijnen voor olie en gas zijn hier een belangrijk doel voor China. Zowel Rusland als China willen de VS uit Centraal-Azië weg houden en zo de energiereserves van dit gebied beschermen.

Voor China is het daarbij van belang marinesteunpunten dichtbij het Midden-Oosten te hebben. De haven Gwadar is een strategisch steunpunt dat de positie van China in de regio kan verbeteren en de haven ligt dicht bij Iran, dat ook door China ondersteund wordt. Ook voor wat betreft Iran vormen olie en gas de reden voor deze ondersteuning. Op de kaart is duidelijk te zien dat de zeeroutes naar China kwetsbaar zijn. De marine van de VS is in deze regio dominant aanwezig en ook India breidt gestaag haar marine uit en dus ook haar invloed in de regio. China zet dus ook in op veilige landroutes en krijgt daarbij steun van Rusland. India is een concurrent van China in de regio en dat heeft tegelijkertijd ook invloed op de situatie in Pakistan. India en Pakistan hebben met elkaar oorlog gevoerd en China en India ook. Diverse geopolitieke belangen staan dus in deze regio tegenover elkaar. Er zijn nu drie grootmachten en één regionale grootmacht in de regio actief en dat maakt de situatie explosief.

Plotseling bezoek Clinton aan Pakistan

Dat de situatie ernstig is geeft het onaangekondigde bezoek van de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Clinton aan. De verhoudingen met Pakistan staan op scherp en het wordt duidelijk dat Pakistan van de Amerikaanse invloed in het land af wil. Een belangrijke factor is nu dat het land daarin ondubbelzinnig gesteund wordt door China en Rusland. Het verlies van invloed in Noord-Afrika en het Midden-Oosten aan de VS door de beide grootmachten zorgt er nu voor dat Rusland en China zich nu schrap zetten in Pakistan. Hier wordt een streep getrokken waar de VS niet overheen moet gaan. Tot nu toe zet de VS haar beleid in deze regio echter gewoon door. Een complicerende factor vormen de Pakistaanse atoomwapens die de komende weken wel eens brisant thema kunnen gaan vormen in de betrekkingen tussen de VS en Pakistan. Pakistan heeft al aangekondigd geen inmenging op dit punt te zullen dulden door de VS en alle middelen zal inzetten om de zeggenschap over deze wapens te behouden.

Het aantal aanslagen en incidenten in Pakistan neemt ondertussen gestaag toe. Het meest opmerkelijke incident van de afgelopen week was de aanslag op de Mehran luchtmachtbasis   bij Karachi. Daarbij is door een kleine groep aanvallers de gehele marine inlichtingencapaciteit van Pakistan in één klap uitgeschakeld. Het ging hierbij om een goed gecoördineerde aanval van circa 15 aanvallers, die over uitstekende inlichtingen beschikten over de lay out van de basis en precies wisten welke doelen ze moesten vernietigen. Het lijkt er op dat hier geen ‘’gewone’’ rebellen aan het werk waren. Het eindresultaat is in ieder geval dat de Pakistaanse inlichtingenoperaties boven de Arabische Zee nu sterk beperkt zijn en dat is in het voordeel van India. Op de basis waren overigens ook Chinese militairen aanwezig..

Libische premier en G8 partners Rusland vragen Moskou om bemiddeling

Rusland heeft een succes geboekt in de situatie rond Libië. De opstelling van Rusland in dit conflict is bekend en het maximaal haalbare is het bewerkstelligen van een wapenstilstand tussen Gaddafi en de rebellen. Achter de schermen zijn d erebellen daartoe bereid aangezien zij militair gezien Gaddafi niet kunnen verdrijven. Ook de luchtaanvallen van de coalitie veranderen daar weinig aan. Na de scherpe waarschuwing van Rusland aan de VS en de NATO van vorige week blijkt er nu enige beweging in de situatie in Libië te komen. Weliswaar heeft de coalitie de luchtaanvallen opgevoerd en is nog steeds het verdwijnen van Gaddafi het hoofddoel. Maar het feit dat er nu door de partners van Rusland bij de G8 om bemiddeling door Rusland gevraagd wordt geeft aan dat een wapenstilstand mogelijk wordt. Er zou in dat geval een concessie aan Rusland zijn gedaan. Het land wordt dan wel feitelijk opgedeeld in twee gedeelten en de positie van Gaddafi, door de ingestelde sancties, uiteindelijk onhoudbaar, maar voor Rusland tekent zich een aanvaardbare remise af. Het geopolitieke schaakspel van Rusland heeft het dit keer gewonnen van het geopolitieke pokerspel van de VS in de regio.

Rusland neemt in het geval Libië genoegen met een remise maar dat zal niet het geval zijn met de kwestie Syrië en Iran en zeker niet wanneer de invloedssfeer en de nationale veiligheid in het geding zijn. Dit zal de komende weken duidelijk te merken zijn. Of er verdere escalatie zal optreden zal in sterke mate afhangen van de concessies die de betrokken partijen bereid zijn te doen. Het ziet er naar uit dat Rusland niet bereid is enige verdere concessies te doen, gaat het er dus om of de VS wel bereid is dat te doen. Tot nu toe zijn er weinig aanwijzingen in die richting……

Trendlinks:

Plotseling bezoek Clinton aan Pakistan Lees meer…

China bevestigt niet de plannen voor marinesteunpunt in Pakistan Lees meer…

NATO bezorgt over Pakistaanse atoomwapens Lees meer…

Obama meer raids in Pakistan Lees meer…

China eist van VS respectering territoriale integriteit Lees meer…

Libische premier en G8 partners Rusland vragen Moskou om bemiddeling Lees meer…

Syrië rekent op ondersteuning door Rusland Lees meer…

Engeland: gevechtshelikopters doen mee aan Libië operatie Lees meer…

Hezbollah roept Arabieren op vredesinitiatief te laten vallen Lees meer…

EU belooft geen tegenwerking bij South Stream Lees meer…

Georgië: doden bij rellen in Tiflis Lees meer…

Georgië: oppositie belooft verbetering betrekkingen met Rusland Lees meer…