Scherpe escalatie in conflict tussen Israel en Turkije

Al enige maanden sluimerde het conflict tussen Turkije en Israël over de controverse rond de acht Turken die omkwamen bij de Israëlische aanval op een hulpkonvooi voor de Gaza strook. Dit gebeurde vorig jaar en heeft sindsdien de verhoudingen tussen de beide regionale grootmachten Israël en Turkije behoorlijk doen verkoelen. Turkije heeft herhaalde malen om een publieke verontschuldiging van Israel gevraagd en die tot nu toe niet gekregen. De recente ontwikkelingen rond Syrië en Libië schenen dit wat naar de achtergrond te hebben verschoven. De afgelopen weken leek het erop dat Turkije militair in zou grijpen in Syrië en zo een oorlog in de regio zou veroorzaken. Nu heeft er zich een drastische wijziging in de Turkse houding voorgedaan.

Turkije heeft in snel tempo het sluimerende conflict met Israël over de Turkse slachtoffers laten escaleren. De betrekkingen met Israël worden op een laag pitje gezet, er worden sancties overwogen en de Turkse marine gaat schepen met hulpgoederen voor Gaza begeleiden. Dit kan snel tot incidenten met de Israëlische marine leiden. Erdogan is blijkbaar bereid dit risico te nemen en schrikt dus niet terug voor gewapende incidenten met Israël. Geopolitieke afwegingen en energiebelangen van de regionale grootmacht Turkije vormen de factoren die tot een dergelijke drastische wijziging in het Turkse optreden in de regio hebben geleid. Een conflict met Syrië wordt zeker op dit moment niet in als een Turks belang gezien.

Olie- en gasreserves in oosten van de Middellandse Zee

In het zogenaamde Levant Basin Province dat zich in het oostelijke gedeelte van de Middellandse Zee ligt, zijn onlangs aanzienlijke olie- en gasreserves aangetroffen. Tot degenen die een claim leggen op de olie- en gasvelden behoren Israël, Syrië en Libanon.

Israël treedt wat de claims betreft het meest assertief op en heeft al een conflict met Libanon over de aangetroffen reserves. Libanon wil dit conflict aan de VN voorleggen maar is natuurlijk maar een onbeduidende speler in deze regio. Het land heeft grote moeite als staat overeind te blijven. Israel is de militaire grootmacht in de regio en heeft ook al laten doorschemeren dat het bereid is haar claims militair kracht bij te zetten. Dat nu de Turkse marine actiever wordt in dit gedeelte van de Middellandse Zee kan wel eens een streep door de Israëlische rekening zetten. In ieder geval is er nu een krachtige militaire concurrent in de regio bijgekomen. Het begeleiden van hulpkonvooien naar Gaza geeft Turkije de gelegenheid de aanwezigheid van de Turkse marine in dit gebied drastisch uit te breiden.

Conflicten over de exclusive economic zone

Israël, Syrië en Libanon hebben nu problemen met het eenduidig vastleggen van de zogenaamde exclusive economic zone.  De exclusive economic zone strekt zich uit tot 370 kilometer vanaf de kustlijn. Alle partijen zullen proberen de regels van het internationale zeerecht zoveel mogelijk ten gunste van henzelf uit te leggen. Degene met de meeste militaire middelen zal proberen zoveel mogelijk de concurrenten voor voldongen feiten te plaatsen. Dit betekent dat het land dat over de meeste militaire middelen beschikt zal proberen de olie en gas velden met militaire middelen in bezit te nemen.

In het oostelijke gedeelte van de Middellandse Zee zijn Israël en Turkije de dominante militaire grootmachten, met Syrië op de derde plaats. Mocht het regime Assad wegvallen en Syrië uiteenvallen dan valt ook daarmee ook de kustlijn van Syrië als basis voor de exclusive economic zone weg. De Syrische claim op de olie- en gasvelden is dan van de baan. Bepaalde partijen komt de huidige onrust in Syrië dus goed uit!

Hetzelfde geldt voor de situatie in Libanon, mocht het land door een burgeroorlog uit elkaar vallen dan is daarmee de facto ook de claim van de baan. Het vacuüm dat in dat geval ontstaat, zal dan door de overblijvende twee partijen worden opgevuld.

Voor Turkije is het van groot economisch belang dat de geplande Nabucco pijplijn snel gerealiseerd wordt en dat er voldoende gas is om deze pijplijn rendabel te maken. Daar voor is stabiliteit in de regio een voorwaarde en natuurlijk ook goede relaties met de landen die het gas voor de pijlijn moeten leveren. Het gaat hierbij om Syrië, Irak en Iran.

Turkije verwacht dat de Nabucco pijlijn die over Turks grondgebied gaat lopen de economie van het land zal stimuleren en zo ook haar positie als regionale grootmacht zal verstevigen. In dit kader past ook het militaire verdrag dat Turkije en Egypte naar verwachting volgende week gaan afsluiten. De Turkse zet van de afgelopen week heeft de geopolitieke kaarten in de regio in ieder geval opnieuw geschut. De komende weken zal duidelijk worden hoe de andere geopolitieke spelers op deze nieuwe situatie gaan reageren…..

Trendlinks:

Erdogan: Turkse marine gaat schepen met hulpgoederen voor Gaza begeleiden Lees meer…

Turkije gaat militair verdrag sluiten met Egypte, kapt betrekkingen met Israel Lees meer…

Medwedew tegen eenzijdige veroordeling Syrië Lees meer…

Syrische oppositie verzoeken om buitenlandse hulp Lees meer…

Ahmedinjehad roept Assad op tot stoppen geweld Lees meer..

Rusland en Turkije bespreken economische betrekkingen Lees meer…

VN: Iran provoceert door testen ballistische raketten Lees meer…

VS: revolutie in Iran staat voor de deur Lees meer…